阿姆哈拉语

阿姆哈拉语（Amharic）属闪含语系闪语族^[注1][2]，是埃塞俄比亚的官方语言^[3]，埃塞俄比亚众多语言中第二流行的语言，阿姆哈拉族的首选方言，世界上仅次于阿拉伯语的第二种最常用的闪语族语言^[4]。

以阿姆哈拉语为母语的人主要分布在埃塞俄比亚首都亚的斯亚贝巴南面的高原丘陵地带，向北延伸到科利姆北偏北一带^[3]。阿姆哈拉语的阿姆哈拉文字（Abugida）是非洲最古老的书写系统之一，被应用于东非的至少23种语言中，共计使用人口约2200万^[5]。

阿姆哈拉语(አማርኛ)为闪语的一种，是埃塞俄比亚的官方语言，主要用于埃塞俄比亚的中北部，但在该国其它地区也使用。在埃塞俄比亚以外，阿姆哈拉语亦有270万的使用者(尤其是分布在埃及、以色列、及瑞典等国)。截至2007年人口普查，阿姆哈拉语使用人数超过2200万。阿姆哈拉语原先分布于阿姆哈拉地区，故此得名，其方言之间区别较小。它的书写语是用一种称为“斐德”(fidel)的字母，或称"阿布基得字母"(abugida)。此种字母来自于已不在市面流通的吉兹语（吉兹语只用于埃塞俄比亚的正教仪式，或此地的犹太人社区在进行经文仪轨时所使用）。

下列子母音表中的音素大都使用适当的Unicode符号来标示。从下表可看出，阿姆哈拉语在喉音方面大量退化且名词格变化消失，动词元音分为完全元音与简化元音两类；而齿音这方面却广泛的使用。阿姆哈拉语"阿布基得"(子母音合成)字型(亦称"斐德字母"ፊደል)

由下列字型表中可了解到，有一些音素有两组的婓[fēi]德字母如"qaf"、"kaf"、"gäml"、"härm"，而在"h"却有四组，在这些组群中所分出"u"音系列只拼出5个婓德字母。于婓德字母表中,母音是依其引用次序(ä、y、i、a、e、ə、o)来排列，而子音是以其音节种类来分组群顺序(请参考上列之子音音素表)。婓德字母构成的方式是由最左边第一栏上的子音加上最上边列的母音所合成的，公式如：婓德字母=(子音+母音)。不过你要能够看到这些婓德字体可能需要外加的阿姆哈拉语字型软体来配合，这儿提供一种名为（GF Zemen Unicode）的字码。

不以阿姆哈拉语为母语的人经常被这些看起来复杂又这么相似的婓德字母所困扰著。不过也不用担心，阿姆哈拉语类如其它的闪语族系一样是使用三个子音为字根基础而来构成单词的结构。一般娴熟阿姆哈拉语的人都能够利用子音在婓德字母群中的文字组合上之突显特性，而来抓紧文章的主题内容。进一步来看，因为中文的字母型体本身也包含子母音的合成架构，因而使用中文的人对用以子母音合成之婓德字母来拼写的阿姆哈拉语是比较容易理解的。另从音素组合表的角度而言，阿姆哈拉语的斐德字母表倒是类同于日文五十音等系列字母表。

为了配合手机的简讯传送，在2004年由埃塞俄比亚及美国的语言学家及科技人员，并和加州大学教授的共同参与之下，已将总数为345个的婓德字母简缩为210个，再将210个字母归类为28个基础拼音字母。如此的发展之下，阿姆哈拉语已可配合手机来传简讯，进而埃塞俄比亚的通讯也快速地跨入21世纪。

阿姆哈拉语例文

2013年9月，北京外国语大学新增设埃塞俄比亚的官方语言阿姆哈拉语的课程。北外校长韩震在2013年9月表示，北外非洲语言与文化研究中心将整合北外非洲研究的学术资源，进一步完善北外区域研究的学科布局，扩大北外同非洲国家高校的交流与合作。北外亚非学院上世纪60年代初就开始了非洲本土语言斯瓦希里语及豪萨语的教学和研究，2013年9月份，增设埃塞俄比亚的官方语言阿姆哈拉语，今后还将逐步扩大非洲语种的数量，并将形成以非洲语言与文化为切入点的非洲研究特色。

英语阿姆哈拉语Welcomeእንኳን ደህና መጣህ።(ənkwan dähna mäṭṭah) mእንኳን ደህና መጣሽ።(ənkwan dähna mäṭṭaš) fHello (General greeting)ሰላም።(sälam) [peace] - infታዲያስ። (tadyass) - inf [how is it?] - infጤና ይስጥልኝ። (ṭenaisṭəlləň) >frm[may he (God) give you health on my behalf]How are you?እንደምን አለህ፧(əndämən alläh?) >mእንደምን አለሽ፧(əndämən alläš?) >fእንደምን አላችሁ፧(əndämən allaččhu?) - plReply to 'How are you?'ደህና ነኝ። (dähna näň)Long time no seeረጂም ጊዜ ከተለያየን።(räǧǧim gize kätäläyayän)What's your name?ስምህ ማን ነው፧(səməh man näw?) >mስምሽ ማን ነው፧(səməš man näw?) >fየእርስዎ ስም ማን ነው፧(yärswo səm man näw?) frmMy name is ...የኔ ስም... ነው(yäne səm ... näw)ስሜ ... ነው። (səme ... näw)Where are you from?ከየት ነህ፧ (käyät näh?) >mከየት ነሽ፧ (käyät näš?) >fከየት ኖት፧ (käyät not?) frmአንተ ከየት ነህ፧ (antä käyät näh?) >mአንቺ ከየት ነሽ፧ (anchi käyät näš?) >fእርስዎ ከየት ኖት፧(ərswo käyät not?) frmI'm from ...እኔ ከ ... ነኝ።(əne kä ... näň)ከ ... ነኝ። (kä ... näň)Pleased to meet youስለተዋወቅን ደስ ብሎኛል(səlätäwawäqən däs bəloňňall)Good morning(Morning greeting)እንደምን አደርክ? (əndämən addärk?) >mእንደምን አደርሽ? (əndämən addärš?) >fአንደምን አደሩ?(əndämən addäru?) frm[how did you pass the night?]Good afternoon(Afternoon greeting)እንደምን ዋልክ? (i'ndemin walik?) - mእንደምን ዋልሽ? (i'ndemin walish?) - fአንደምን ዋሉ(i'ndemin walu) - frm[how did you spend the day?]Good evening(Evening greeting)አንደምን አመሸህ?(əndämən amäššäh?) >mምሽቱን እንዴት አሳለፍከው?(məššətun əndet asalläfkäw?) >mአንደምን አመሸሽ?(əndämən amäššäš?) >fምሽቱን እንዴት አሳለፍሽው?(məššətun əndet asalläfšəw?) >fአንደምን አመሹ?(əndämən amäššu?) frm[how did you spend the evening?]Good nightደህና እደር (dähna där) >mደህና እደሪ (dähna däri) >fደህና እደሩ (dähna däru) frm/plGoodbye(Parting phrases)ቻው (chaw) - infደህና ሁን (dähna hun) - mደህና ሁኚ (dähna hunyi) - fደህና ሁኑ (dähna hunu) - plGood luck!መልካም እድል (mälkam əddəl) - infCheers! Good Health!(Toasts used when drinking)ለጤናችን (läṭenaččən)ለፍቅራችን (läfəqraččən)ለጓደኛነታችን (lägwadäňňannätaččən)Have a nice dayመልካም ቀን።(mälkam qän)መልካም ቀን ይሁንልህ።(mälkam qän yəhunəlləh) >mመልካም ቀን ይሁንልሽ።(mälkam qän yəhunəlləš) >fመልካም ቀን ይሁንላችሁ።(mälkam qän yəhunəllaččhu) - plBon appetit /Have a nice mealብላ (bəla) -eat!>mብዪ (biy) -eat!>fብሉ (bəlu) -eat!- plመልካም ምግብ (mälkam məgəb) -good feastingBon voyage /Have a good journeyመልካም ጉዞ። (mälkam guzo)መልካም ጉዞ ይሁንልህ። (mälkam guzo yəhunəlləh) >mመልካም ጉዞ ይሁንልሽ። (mälkam guzo yəhunəlləš) >fመልካም ጉዞ ይሁንላችሁ። (mälkam guzo yəhunəllaččhu) - plI understandገባኝ (gäbbaň) -it entered meI don't understandአልገባኝም(algäbbaňem) -it didn't enter meI don't knowአላውቅም (alawqəm)Please speak more slowlyእባክህ ቀስ ብለህ ተናገር።　　(əbakəh qässə bəlläh tänagär) >m　　እባክሽ ቀስ ብለሽ ተናገሪ።　　(əbakəš qässə bəlläš tänagäri) >f　　እባካችሁ ቀስ ብላችሁ ተናገሩ።　　(əbakaččhu qässə bəlläččhu tänagäru) pl　　እባክዎ ቀስ ብለው ይናገሩ።　　(ebakwo qäs beläw yenagäru) - frmPlease say that againእባክህ ቀስ ብለህ ተናገር።(əbakəh qässə bəlläh tänagär) >mእባክሽ ቀስ ብለሽ ተናገሪ።(əbakəš qässə bəlläš tänagäri) >fእባካችሁ ቀስ ብላችሁ ተናገሩ።(əbakaččhu qässə bəlläččhu tänagäru) plእባክዎ ቀስ ብለው ይናገሩ።(ebakwo qäs beläw yenagäru) - frmPlease write it downእባካችሁ ያላችሁትን ድገሙልኝ።(ebakaččhu yalaččhuten degämulleñ) - plእባክዎ ያሉትን ይድገሙልኝ።(ebakwo yaluten yedegämulleñ) - frmDo you speakAmharic?አማርኛ ትችላለህ? (amariňňa təčəlalläh) >mአማርኛ ትችያለሽ? (amariňňa təčiyalläš) >fአማርኛ ትችላላችሁ? (amariňňa təčəlallaččhu) plYes, a little(reply to 'Do you speak ...?')አዎ፣ ትንሽ (aw tənəš)How do you say ... inAmharic?እንዴት ነው … በአማርኛ የምለው?(endiet näw … bä’amareñña yämmeläw)… በአማርኛ ምን ይባላል?)(… bä’amareñña men yebbalal)Excuse meይቅርታ(yəqərta) -forgivnessHow much is this?ስንት ነው ዋጋው፧(sənttə näw wagaw?)Sorryአዝናለሁ (azənallähw)-I am sorrowfulPleaseእባክህ(əbakəh) - mእባክሽ(əbakəš) - fእባክዎን(əbakown) - frm -I beg of youThank youአመሰግናለሁ(amäsäggänallähw) -I praise youበጣም አመሰግናለሁን(bäṭam amäsäggänallähun)Reply to thank youምንም አይደለም(mənəm aydälläm) -it is nothingችግር የለም(čəggər yälläm) -there is no problemWhere's the toilet?ሽንት ቤት የት ነው?(šəntə bet yätə näw) - infመጸዳጃ ክፍል የት ነዉ?(mäs'ädaǧǧa kəfl yätə näw) - frmThis gentleman will pay for everythingለሁሉም ይህ ሰዉየ ይከፍላል።(lähulum yəh säwye yəkäflall)This lady will pay for everythingለሁሉም ይህች ሴትዮ ትከፍላለች።(lähulum yəč setyo təkäflalläč)Would you like to dance with me?ከኔ ጋር መደነስ ትፈልጋለህ።(käne gar mädänäs təfälləgalläh?) >mከኔ ጋር መደነስ ትፈልጊያለሽ።(käne gar mädänäs təfälləgiyalläš?) >fI like you (as a friend)እወድሀለሁ። (əwäddəhallähw) >mእወድሻለሁ። (əwäddəšallähw) >fI love youአፈቅርሻለሁ። (əfäqrəšallähw) >mአፈቅርሀለሁ። (əfäqrəhallähw) >fGet well soonምህረቱን ያምጣልህ። (məhərätun yamṭalləh) >mምህረቱን ያምጣልሽ። (məhərätun yamṭalləš) >f(may his (God's) mercy come for you)Go away!ሂድ! (hid) >mሂጂ! (hiǧǧi) >fሂዱ! (hidu) - plLeave me alone!ለቀቅ አርገኝ። (läqäq arrəgäň) >m　ለቀቅ አርጊኝ። (läqäq arrəgiň) >fHelp!እርዳኝ (ərdaň!) >mእርጂኝ (ərǧǧiň!) >fእርዱኝ (ərduň!) - plFire!እሳት (əsat!)Stop!ቁም! (qum) >mቁሚ! (qumi) >fCall the police!ፖሊስ ጥራ። (polis ṭərra!) >mፖሊስ ጥሪ ። (polis ṭərri!) >fፖሊስ ጥሩ ። (polis ṭərru!) - plChristmas and New Year greetingsእንኳን አደረሰህ (ənkwan adärräsäh) >mእንኳን አደረሰሽ (ənkwan adärräsäš) >fእንኳን አደረሱ (ənkwan adärräsu) - frmእንኳን አደረሳችሁ (ənkwan adärräsaččhu) - pl[even you have ushered in (the holiday)!]እንኳን አብረው አደረሰን (ənkwan abräw adärräsän)[reply - even we have ushered in together!]Easter greetingsመልካም ፋሲካ (mälkam fasika)Birthday greetingsመልከም ልደት (mälkam lədät)One language is never enoughአንድ ቋንቋ ብቻ በቂ አይደለም(and qwanqa bəča bäqi aydälläm)My hovercraft is full of eelsWhy this phrase?የኔ ማንዣበቢያ መኪና በዓሣዎች ተሞልቷል(yäne manžabäbia mäkina bä'asawoch tämoltwal) - ["fish"]የኔ ማንዣበቢያ መኪና በእባቦች ተሞልቷል(yäne manžabäbia mäkina bä'əbaboch tämoltwal) - ["snakes"](there is no word for eels in Amharic)