科萨语

科萨语（Xhosa）是非洲南部科萨族所使用的语言，^[1][2][3]也是南非共和国的官方语言之一。^[4][5][6]属尼日尔-刚果语系、班图语族。^[7][8][9]在南非，科萨语是使用人口分布最广的一种语言，在使用人口的数量上，它仅次于祖鲁语，位居第二。^[10]

科萨语，使用人口大约790万人，约占南非人口的百分之18，主要集中在南非南部的两个省份，该语言现在是拉丁字母书写。

另外，科萨语是南非前总统纳尔逊·曼德拉的母语。

像其它班图语言一样，科萨语是带有声调的语言，它具有两种声调。也就是说，同一组元音和辅音的组合，如果用升调或降调，高音或低音发声，表达的是不同的意思。科萨语一个最显著的特点，是它的吸气辅音（click consonants）。这种语言的名称Xhosa就是用一个吸气辅音开头的。在采用拉丁字母拼写科萨语的系统中，用三个字母来表达吸气辅音：c,x,和q。

在十六世纪之前，说科萨语的人就居住在南非的海岸线一带。说科萨语的部族称他们自己使用的语言为amaXhsa或isiXhosa。几乎所有带吸气辅音的语言都是克瓦桑族语（Khoisan languages）。科萨语中的吸气辅音表明，它是克瓦桑族语的近亲。大约有15%的词汇来自克瓦桑族语。到了近代，科萨语又从南非语（即南非荷兰语）和英语中借用了很多词汇。

目前，在初小教育和部分高小教育中，科萨语是主要的语言。但是，进入更高一级的教育后，教育用语便为英语所取代。尽管在学校中，还有科萨语的学术团体，并开设科萨语的课程。在南非大学，授课用语是英语和南非语，而学生可以当作一门课程来选修科萨语。学这门功课的学生，可能他们的母语就是科萨语，也可能不是。

第一部科萨语的《圣经》是1859年由英国人Henry Hare Dugmore与当地人合作翻译出版的。Henry Hare Dugmore能够讲流利的科萨语。目前，科萨语的报刊和杂志随处可见，也有许多散文、诗歌等文学作品。南非广播公司每天播出科萨语的电视和广播节目。用科萨语唱歌的著名歌手Miriam Makeba，以特有的带吸气辅音的歌调，使其声名远扬到南非之外的世界各国。

科萨语样本：

Bonke abantu bazalwa bekhululekile belingana ngesidima nangokweemfanelo. Bonke abantu banesiphiwo sesazela nesizathu sokwenza isenzo ongathanda ukuba senziwe kumzalwane wakho.

对应英文：

All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.

EnglishisiXhosa (Xhosa)WelcomeSiya namkela nonkeHelloMoloHow are you?　　Fine thanks, and you?Unjani?Ndiyaphila, enkosi. Kunjani kuwe?　　Ndiphilile enkosi, unjani wena?Long time no seeKudala ndakugqibelaWhat's your name?　　My name is ...Ngubani igama lakho? Igama lakho?Igama lam ngu ...Where are you from?　　I'm from ...Uvela phi?Ndivela e...Pleased to meet youNdiyavuya ukukwaziGood afternoonUben' emva kwemini entle / Ube nemini emnandiGood eveningUbusuku obuhleGood nightRhonanai / Ulale kakuhleGoodbyeHamba kakuhle (go well) Sala kakuhle (stay well)Good luckAmathamsanqaCheers/Good health!Impilo!Have a nice dayUbenemini emnandiBon appetitUkonwabele ukutya kwakhoBon voyageUhambe kakuhleI don't understandAndivaPlease speak more slowlyKhawucothisePlease say that againNdicela uphinde / Khawuphinde utsho / Yitsho kaphindaPlease write it downCela uyibhale phantsiDo you speak Xhosa?　　YesUyakwazi ukuthetha isiXhosa?EweDo you speak English?Uyakwazi ukuthetha isiNgesi?How do you say ... in Xhosa?Uthini …ngesiXhosa?Excuse meUxolo! Ndixolele!How much is this?Yimalini?SorryNdicela uxoloThank you　　ResponseNdiyabulela / EnkosiWamkelekileWhere's the toilet?Liphi igumbi langasese?This gentleman/lady　　will pay for everythinguMfana uzakubhatala yonke into / uBhuti uzakubhatala yonke into　　Inenekazi lizokubhatala yonke into / Ilady lokubhatala yonke intoWould you like to　　dance with me?Ungathanda ukudansa?I love youNdiya kuthandaGet well soonUphile ngokukhawulezaLeave me alone!Ndiyeke!Help!Nceda!Call the police!Biza amapolisa!Merry Christmas　　and Happy New YearSiniqwenelela Ikrisimesi Emnandi Nonyaka Omtsha Ozele IintsikeleloHappy BirthdayImini emnandi kuweOne language　　is never enoughUlwimi olunye zange lonela

数词

1KietAkpa2IbaUdiana Akpa3Itaɔyɔhɔ Akpa Ita4Inaŋɔyɔhɔ Akpa Inaŋ5Ition-6Itiokiet-7Itiaba-8Itiaita-9Usukkiet-10Duop-11Duopekiet-12Duopeba-13Duopeta-14Duopenaŋ-15Efut-16Efutkiet-17Efureba-18Efureta-19Efurenaŋ-20Edip-21Edip Ye Kiet-22Edip Ye Iba-23Edip Ye Ita-24Edip Ye Inaŋ-25Edip Ye Ition-26Edip Ye Itiokiet-27Edip Ye Itiaba-28Edip Ye Itiaita-29Edip Ye Inaŋ-30Edip Ye Duop-31Edip Ye Duopkiet-32Edip Ye Duopeba-33Edip Ye Duopeta-34Edip Ye Duopenaŋ-35Edip Ye Efut-36Edip Ye Efutkiet-37Edip Ye Efureba-38Edip Ye Efureta-39Edip Ye Efurenaŋ-40Aba-50Aba Ye Duop-60Ata-70Ata Ye Duop-80Anaŋ-90Anaŋ Ye Duop-100Ikie-101Ikie Ye Kiet-110Ikie Ye Duop-112Ikie Ye Duopeba-120Ikie Ye Edip-150Ikie Ye Aba Ye Duop-200Ikie Iba-300Ikie Ita-400Ikie Inaŋ-500Ikie Ition-600Ikie Itiokiet-700Ikie Itiaba-800Ikie Itiaita-900Ikie Usukiet-1000Tɔsin-