德顿语

德顿语

德顿语是东帝汶的官方语言,[0][1][2]使用人口约70多万,属于南岛语系。东帝汶在历史上曾是葡萄牙的殖民地,[3][4]因此德顿语中有相当多的葡萄牙语借词。德顿语字母表中包含25个字母没有c、q、y,但有ll和ñ两个字母。德顿语的发音比较简单,字母发音基本和葡语,西语相同,但需要注意的是ll的发音不和西语同,它有两种发音[ill]和[ll],如toalla读音可以是[to-a-il-la]也可以是[to-al-la];字母ñ有两种发音:西语的ñ或英语的n,不过多数人发成后者。德顿语的重音一般在倒数第一个音节。

德顿语是东帝汶的官方语言,[1][2][3]使用人口约70多万,属于南岛语系。东帝汶在历史上曾是葡萄牙的殖民地,[4][5]因此德顿语中有相当多的葡萄牙语借词。

25字母

德顿语字母表中包含25个字母没有c、q、y,但有ll和ñ两个字母。德顿语的发音比较简单,字母发音基本和葡语,西语相同,但需要注意的是ll的发音不和西语同,它有两种发音[ill]和[ll],如toalla读音可以是[to-a-il-la]也可以是[to-al-la];字母ñ有两种发音:西语的ñ或英语的n,不过多数人发成后者。德顿语的重音一般在倒数第一个音节。

德顿语字母表

A aB bD dE eF fG gH hI iJ jK kL lLl llM mN nÑ ñO oP pR rS sT tU uV vW wX xZ z---

语法

一、名词

德顿语的名词没有形态变化。

名词后添加sira即构成复数。如karreta sira 车辆 vehicles;labarik sira 孩子们 children;belun sira 朋友们 friends

名词后加ida构成名词的不定指型如:karreta ida 一辆车,saburaka ida 一个橘子

名词后加-nia构成属格:mestre-nia uma 老师的家,labarik-nia kadernu 孩子的练习本

二、形容词

德顿语的形容词放在被修饰语之后。如:labarik ki’ik小孩儿 uma boot大房子

形容词的比较级:在形容词的后面加liu.如:ki’ik liu较小 boot liu较大

最高级:在形容词后面加liu hotu.如:ki’ik liu hotu最小 boot liu hotu最大

表示“和……一样……”:在形容词后加hanesan.如 boot hanesan nia和他的一样大

三、动词

1.德顿语的动词没有任何形态变化,连表示时态的词也没有。要确定动词表示的时间需通过上下文来确定。

如Ha’u ba’.没有上下文的话这个句子可以理解成“我去了,我要去,我正在去”等等。

2.助动词

德顿语中可添加一些助动词来区分时态或添加某种语气

1) sei:将要,will

Ha’u sei fo ne’e ba Ita.我要把它给你。

2) atu:打算

Nia atu halo kafe’我打算煮咖啡

3) ba:将要,be going to

Nia ba haree sinema.我要去看电影。

4) ona:已经 have/has,放在动词后面

Ha’u haree ona sinema ne’e.我已经开过那部电影了。

如要强调可在one前加tiha.上面那句可以改成Ha’u haree tihu ona sinema ne’e.

5) bele: 能,会

Ha’u bele ko’alia lia-tetum.我会说德顿语。

Ha’u la bele halo.我不会做。

6)tenke:必须

Ita tenke ba.你必须去。

四、数词

1~10:ida,rua,tolu,haat,lima,neen,hitu,ualu,sia,sanulu

20,30,40~90:在2~9后加nulu:ruanulu20 tolunulu30 haatnulu40

100,200,300~900:在1~9前加atus: atus ida100 atus rua200 atus tolu300

1000, 2000, 3000~10000:在1~10前加rihun:rihun ida1000 rihun rua2000 rihun sanulu10000

10000也可以说tokon或millaun

11~99:十位数+resin+1~9: tolunulu-resin-ida 31 ruanulu-resin-hitu 27

101~999:atus rua-ida 201 atus rua-sanulu 210 atus tolu-sanulu-resin-ida311

1000以上:rihun sia-atus sia-sianulu-resin-sia

五、人称代词

ha’u 我

o’ 你(对小孩或十多岁的人)

ita 你(对成年人)

ita boot您

nia他/她/它

ami 我们(听者除外)

ita 我们(包括听者)

imi 你们

sira他们/她们/它们

德顿语日常用语

英语德顿语WelcomeKsolok Bodik MaiHelloOla, OiHow are you?  I'm fine, thanks, and you?Diak ka lai?Hau diak.Long time no seeKleur ona la hetan itaWhat's your name?  My name is ...Ita nia naran saida?Ha'u nia naran ....Where are you from?  I'm from ...Ita mai husi rai ida ne'ebe?Hau mai husi rai ...Pleased to meet youLaran kontenti tebes atu hasoru malu ho itaGood morningBondiaGood afternoonBotardeGood evening/nightBonoiteGoodbyeHau ba laiGood luckSorti diakHave a nice daySorte diak ba loron ohinBon appetitSerbidaBon voyageLao didiakI don't understandHau la comprendePlease speak more slowlyFavor ida koalia neneik ituanPlease say that againFavor ida bele dehan faliPlease write it downFavor ida hakerekDo you speak Tetum?  Yes, a littleIta hatene koalia lian Tetum?Sim, ituanHow do you say ... in Tetum?... iha tetum dehan saida?Excuse meKolisensaHow much is this?Ida ne'e folin hira?SorryDeskulpa!PleaseFavór idaThank youNot at allObrigaduLa iha buat idaWhere's the toilet?Sintina iha ne'ebe?This gentleman/lady  will pay for everythingSenhorWould you like to  dance with me?Ita hakarak dansa ho hauI love youHau hadomi OGet well soonDiak lalaisLeave me alone!Sai tiha husi ne'e!Help!  Fire!  Stop!Ajuda!  Ahi!  Para!Call the police!Bolu polisia!Merry Christmas  and Happy New YearKsolok loron natal nian no Boas entradas!Happy EasterFeliz PaskuaHappy BirthdayKsolok Loron Tinan NianOne language  is never enoughLian ida deit la to'o

参考资料 5

  1. 参考 1
  2. 参考 2
  3. 参考 3
  4. 参考 4
  5. 参考 5
广告位:底部(ad-bottom)—— 请到中台「公共区块」编辑此内容